fbpx
cpm_inboxCount

yazar adı gereklidir!

göster şifre gereklidir!

şifreni mi unuttun?

yazar adı gereklidir!

e-mail gereklidir!

göster parola gereklidir!

20 + 9 =

şifrenizi mi unuttunuz? Endişelenmeyin! Aşağıdaki bölgeden şifrenizi sıfırlayabilirsiniz!

e-posta gereklidir!

girişe dön

kapat

Hipertansiyon Nedir? Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Hipertansiyon, farklı günlerdeki üç ayrı ölçümde sistolik kan basıncının 140 mmHg ve/veya diastolik kan basıncının 90 mmHg veya üzerinde olmasıdır.

Hipertansiyon tanı ve tedavisinin temel amacı, kan basıncı yüksekliğinin yaratabileceği komplikasyonları, örneğin kardiyovasküler, serebrovasküler ve renal olaylar gibi hedef organ hasarlarını ve bu komplikasyonlara bağlı morbidite ve mortaliteyi azaltmaktır.

Tüm hipertansiyon vakalarının %95’ini primer hipertansiyon oluşturur. Erişkin nüfusta ortalama hipertansiyon prevalansı %30, 50 yaş ve üzeri nüfusta %45-50’dir.

Kardiyovasküler Risk Faktörleri:
  • Diyabetes Mellitus (DM)
  • Aile öyküsü (Anne baba kardeşlerden erkeklerde 55, bayanlarda 65 yaş önce koroner arter hastalığı görülmesi)
  • Hipertansiyon
  • Sigara
  • Hiperlipidemi

hipertansiyon risk faktörleri

Hipertansiyon Tanısı Nasıl Koyulur

Kan basıncı, hasta 5-10 dakika dinlendikten sonra, oturur pozisyonda, manşon kola uyumlu olacak şekilde, kol altı desteklenerek ve kalp hizasında ölçülmelidir. Kan basıncı yüksek saptanırsa ölçüm en az 5 dakika sonra tekrarlanmalıdır. Ölçüm hastanın ilk muayenesinde her iki koldan, sonraki değerlendirmelerde ise sağ koldan yapılmalıdır

Semptomlar:

Kan basıncı yüksekliği çoğunlukla semptomsuzdur. Bu nedenle, sağlık ocağına başvuran her erişkin hastanın kan basıncı ölçülmelidir.

Fizik Muayene

Hipertansiyonlu hastanın fizik muayenesi dikkatle yapılmalı, özellikle beden kitle indeksi, göz dibi, kardiyovasküler sistem değerlendirilmeli ve nörolojik muayeneye önem verilmelidir.

Laboratuvar Incelemesi:

Komplike olmamış hipertansiyonda laboratuvar incelemeleri çoğunlukla normaldir. Ancak, tanı konulması, hastanın başlangıç değerlerinin bilinmesi ve izlemde yararlanılması için, olanak varsa aşağıdaki incelemeler yapılmalıdır:

  • Tam idrar incelemesi
  • Potasyum, sodyum, klor, BUN, kreatinin, ürik asit, kan şekeri, total kolesterol, HDL kolesterol, LDL-Kolesterol, trigliserid düzeyleri
  • EKG
  • Telekardiyogram
Ayırıcı Tanı

Sekonder hipertansiyon, tüm olguların %5’ini oluşturur. Hasta 20 yaş ve altı veya   60 yaş ve üstündeyse, karında üfürüm alınıyorsa, kan basıncı ataklar halinde yükseliyorsa, kan basıncı yüksekliği aniden başlamış ve çok şiddetli (Tablo 1) seyrediyorsa ya da ilaç tedavisine yanıt alınamıyorsa hasta sekonder hipertansiyon yönünden incelenmelidir.

Hipertansiyon Tedavisi

Amaç kan basıncını kontrol altına alarak hedef organ hasarını önlemek ve varolan hasarın ilerlemesini durdurmaktır. Komplike olmamış hipertansiyonun tanı ve tedavisi birinci basamakta yapılmalıdır.

Hastaya hipertansiyon için risk faktörlerinin düzeltilmesi durumunda kan basıncının düzeltilebileceği ve ya daha rahat kontrol edilebileceği anlatılmalıdır.

Yaşam Biçimi Deǧişiklikleri (Ilaç Dışı Tedavi)

Kan basıncı yüksek olan hastaların tümüne hipertansiyon hakkında eğitim verilmeli ve yaşam biçimi değişiklikleri önerilmelidir.

Yaşam biçimi deǧişiklikleri çoǧu hasta için en az ilaç tedavisi kadar önemlidir:
  • Sigaranın bırakılması
  • Ideal vücut ağırlığına ulaşmak/gerekiyorsa kilo vermek
  • Düzenli egzersiz: Haftada 3-5 kez 45 dakikalık tempolu yürüyüş
  • Alkol tüketiminin azaltılması: Günde en çok 1-2 kadeh
  • Tuz alımının azaltılması, Potasyum alımının artırılması
  • Kolesterolden zengin besinlerden kaçınılması
Ilaç Tedavisi

Yaşam biçimi değişiklikleri ile ilaç tedavisine başlanır.

Temel ilke bireyselleştirilmiş tedavidir. Eşlik eden kardiyovasküler risk faktörleri de göz önünde bulundurulmalı ve tedaviyi planlamak için hastanın mutlak riski değerlendirilmelidir. Hastanın risk faktörleri öncelikle ortadan kaldırılmalıdır.

Ilaç seçiminde son öneriler hekimleri serbest bırakmakla birlikte öncelikle etkisi kanıtlanmış ve ekonomik ilaçlar tercih edilmelidir.

Anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri denenmeden Anjiotensin Reseptör Blokerleri başlanması tedavi maliyetini attıracaktır.

Ilaç Seçimi

Evre 1 Hipertansiyon: Diüretikler ile tedaviye başlanmalıdır, ancak kombine preperatlar veya Beta blokerler(BB), Anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri(ADE-I) , Anjiotensin Reseptör Blokerleri (ARB), Kalsiyum kanal blokeri (KKB) de verilebilir.

Evre 2 Hipertansiyon: Thiazid diüretikler ile kombine ilaçlar tercih edilir, Tiazide + ADE-I veya ARB veya Beta bloker veya KKB verilebilir.

hipertansiyon yaşam biçim değişiklikleri

Tablo 1. Kan basıncı evreleri tedavi biçimleri.

 

Kan Basıncı Sınıflaması Sistolik Kan Basıncı Diastolik Kan Basıncı Yaşam Biçimi Değişiklikleri Ilaç Tedavisi
Eşlik Eden Hastalık Yoksa Eşlik Eden Hastalık Varsa
NORMAL <120 <80 Özendirilir  

Anttihipettansif ilaç tedavisine gerek yok

Prehipertansiyon 120-139 80-89 Evet
 

Evre 1

 

140-159

 

90-99

 

Evet

Ilk tercih diüretiktir. ADE-I, ARB, BB, KKB

veya kombinasyon ilaçlar başlanabilir.

 

Hastanın durumu değerlendirilir. Tablo 3’e bakınız.

Ilk tercih iki ilaçlı kombine ilaçlardır
Evre 2 ³160 ³100 Evet Thiazid diüretikler ile ADE-I, ARB, BB, KKB

kombine edilebilir veya hazır kombine ilaçlar başlanabilir

 

Tablo 2. Antihipertansif tedavide kullanılan ilaç gruplarının kontrendikasyonları.
Ilaç Sınıfı Kontrendikasyonlar
Diüretikler (tiazid grubu) Diyabet, dehidratasyon, elektrolit bozuklukları, akut koroner olaylar,

dislipidemi, gut

Beta blokerler Astım, KOAH, Kalp bloku*, dislipidemi, periferik damar hastalıǧı,

depresyon

ADE inhibitörleri, ARB Gebelik, hiperkalemi, bilateral renal arter darlığı
Kalsiyum antagonistleri

(Nondihidropiridin grubu)

Kalp bloku**, Konjestif kalp yetersizliği**

ADE inhibitörleri: Anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri ARB: Anjiotensin reseptör blokerleri

  • ya da 3. derece AV blok

** 2. ya da 3. derece AV blok ve konjestif kalp yetersizliğinde verapamil ya da diltiazem kontrendikedir.

Tablo 2’de yer almayan ilaçlar (santral etkili antihipertansifler, alfa blokerler ve doğrudan etkili vazodilatatörler) hastanın uzmana sevk edilmesinde zorluk olan durumlarda birinci basamak hekiminin yakın gözlemi altında verilmelidir.

 

Hedef Kan Basıncı
<140l90 mmHg Tüm hipertansiyon hastalarında
<130l80 mmHg Diyabette
<125l75 mmHg Proteinürili (böbrek yetmezliğinde >1 gram/24 saat)

 

Özgül Tedavi Önerileri
  • Yaşam biçimi değişiklikleri %10’luk bir hasta grubu için tek tedavi iken, farmakolojiktedavi önerilen hastalar için destek tedavi konumundadır.
  • Hipertansiyonlu hastaların %50’si 12 aylık izlemde ilaç kullanımını bırakmaktadır. Tedaviye uyuncu artırmak amacıyla, uzun etkili ve tercihen tek dozda kullanılacak ilaç seçimi düşünülebilir. Tedaviye uyuncun sağlanması en az ilaç seçimi kadar önemlidir.
  • Komplike olmayan hipertansiyonda, başka bir ilaç grubu için endikasyon yoksa veya bu ilaçların kullanılması için sakınca bulunmuyorsa diüretikler, ADE inhibitörleri, ARB’ler ya da beta blokerler tercih
  • Hipertansiyonda tedaviye, seçilen ilacın en düşük dozu ile başlanmalıdır. Burada amaç yan etkileri en düşük düzeyde tutmaktır. Kan basıncı kontrolü sağlanamazsa ve ilaç tolere edilebiliyorsa dozu artırılır, tolere edilemiyorsa tedaviye ikinci bir ilaç Halen kullanılmıyor ve kullanımı için kontrendikasyon yoksa ilk ek ilaç seçeneği diüretikler olmalıdır.
  • Ilk ilaç hiç tolere edilememiş veya hiç yanıt alınamamışsa tamamen bırakılır.
İlk Ilaç Seçenekleri
  • Düşük dozlu, uzun etkili ve günde bir kez alınabilen bir ilaçla başlanır ve doz ayarlaması yapılır.
  • Düşük doz kombinasyonlar da uygun
Tablo 3. Antihipertansif tedavide ilaç grubu seçimleri.
Hipertansiyona eşlik eden hastalık 1. Ilaç Ilk ilaca yanıt alınamıyor ya da

kullanılamıyorsa eklenir ya da değiştirilir.

1. Alternatif 2. Alternatif
Yok Diüretik     ve/veya

ADE-I veya ARB

Beta blokerler Kalsiyum kanal blokerleri
Astım, KOAH ADE-I veya ARB Kalsiyum kanal blokerleri Diüretik
Aritmi Beta bloker Verapamil veya Diltiazem
Diabetes mellitus (DM) Diüretik ve ADE-I Diüretik ve ARB
DM+mikroalbüminüri ARB ADE inhibitörleri
Anjina pektoris/

miyokard enfarktüsü sonrası

Beta blokerler ve/veya

ADE-I

Kalsiyum kanal blokerleri

(Verapamil, diltiazem)

Diüretik
Kalp Yetmezliği ADE-I veya ARB

ve/veya diüretik

Beta blokerler (bisoprolol

karvediol, metaprolol)

 

Tablo 4. Antihipertansif tedavide kullanılacak örnek ilaçlar.

 

Ilaç Grubu Doz Diğer Ilaçlar
 

Diüretikler

 

Indapamid

Başlangıç:

1,5-2,5 mg/gün sabahları tek doz Idame: 2,5 mg/gün

Başlangıç: 25-50 mg/gün,
Atenolol tek doz

Idame: 25-100 mg/gün

Bisoprolol Pindolol
Beta blokerler Asebutolol Propranolol Karvediol(a+b)
 

Metoprolol

Başlangıç:

50 mg/gün, tek doz Idame: 50-200 mg/gün

Başlangıç:  

 

 

Silazapril Benazepril Perindopril

Fosinopril Trandolapril Kinapril

Enalapril 5-10 mg/gün, tek doz Idame: 10-20 mg/gün
Başlangıç:
ADE inhibitörleri* Lisinopril 5-10 mg/gün, tek doz Idame: 5-20 mg/gün
Başlangıç:
Ramipril 2,5-5 mg/gün tek doz Idame: 2,5-10 mg/gün
 

 

Anjiyotensin Reseptör Blokerleri

 

Losartan

Başlangıç:

50-100 mg/gün, tek doz Idame: 50-100 mg/gün

 

 

Irbesartan Telmisartan Kandesartan

 

Valsartan

Başlangıç:

80-160 mg/gün, tek doz Idame: 80-160 mg/gün

Nifedipin

(kontrollü salınımlı)

Başlangıç:

30-60 mg/gün, tek doz Idame: 30-90 mg/gün

 

 

 

 

Isradipin Lasidipin Nisoldipin

Başlangıç:
Kalsiyum Kanal Blokerleri Nitrendipin 10-80 mg/gün,

2 doza bölünerek Idame:10-80 mg/gün

Amlodipin ya da

Felodipin

Başlangıç: 5mg/gün, tek dozda Idame: 5-10 mg/gün
    • Yaşlılarda, böbrek yetmezliği olanlarda ve diüretikle birlikte kullanılıyorsa verilen günlük dozların yarısını kullanınız.
Kombine Ilaç Tedavisi:

Kan basıncının tek ilaçla kontrol altına alınamadığı durumlarda aşağıdaki kombinasyonlar önerilir:

      • Diüretik + Beta bloker
      • ADE inhibitörü + Diüretik
      • ARB + Diüretik
      • Kalsiyum antagonisti + ADE inhibitörü
      • Kalsiyum antagonisti + ARB
      • Kalsiyum antagonisti (dihidropiridin türevi) + Beta bloker
      • ADE inhibitörü + Diüretik + Kalsiyum antagonisti
      • ARB + Diüretik + Kalsiyum antagonisti

 

Özel Durumlar:
      • Izole Sistolik Hipertansiyon: Diyastolik kan basıncı 90 mmHg’nın altında iken sistolik kan basıncının 140 mmHg veya üstünde olmasıdır. Özellikle yaşlılarda sık gözlenir ve mutlaka tedavi Ilk seçenek ilaçlar tiazid diüretikler ve uzun etkili kalsiyum antagonistleridir.
      • Gebelikte Hipertansiyon: Hasta önceden antihipertansif tedavi alıyorsa ADE inhibitörleri ve anjiotensin reseptör antagonistleri dışındaki ilaçlarına devam Gebelikte yeni ortaya çıkan hipertansiyon vakaları sevk edilmelidir. Sevk edilemediği durumlarda alfa-metildopa veya hidralazin kullanılabilir.
      • Çocukluk Çağında Hipertansiyon: Büyük oranda sekonder hipertansiyon grubunda olduğu için birinci basamakta tedavisi önerilmez.
      • Hipertansif Acil Durumlar: Hasta yüksek kan basıncı değerleri ile semptomsuz ya da hafif semptomlarla başvurduğunda kan basıncı kontrolü çok acil değildir. Yüksek kan basıncı değerlerini aniden düşürmekten kaçınılması, birkaç saat içinde kontrol altına alınması önerilir (özellikle nörolojik semptomları olan hastalarda). Bu amaçla kaptopril 25-50 mg çiğnetilerek Devamında hastanın almakta olduğu ilaç ek doz şeklinde ya da yeni bir ilaçla kombine edilerek hipertansiyon tedavisine devam edilir. Sakıncaları nedeni ile dilaltı nifedipin tedavisinden kaçınmalıdır. Hasta, yüksek kan basıncı değerleri ile birlikte gelişmiş ensefalopati (baş ağrısı, huzursuzluk, konfüzyon), akciğer ödemi, kararsız angina, miyokard enfarktüsü, intrakraniyal kanama ya da akut böbrek yetmezliği sorunlarıyla gelmişse tedavi acildir. Parenteral tedavi ve sorunların kontrolü için hasta sevk edilmelidir.

 

Hipertansiyon İzlem

Hastaya, tedavi başlandıktan sonra 5-7. günlerden itibaren ev koşullarında en az  4-5 günlük kan basıncı değeri izlemi önerilir. Hasta kan basıncı kontrol altına alınana kadar 15-30 günde bir görülmelidir. Bu kontrollerde hastanın evde yaptığı izlem sorulmalı ve kan basıncı ölçülmelidir.

Ilaçların etkinlik ve yan etkilerin değerlendirilmesi bu kontrol sırasında yapılmalıdır.

Kan basıncı kontrolü sağlandıktan sonra, komplike olmayan hastaların kan basınçları 6 ayda bir kontrol edilmeli ve hedef organ hastalıkları yönünden değerlendirme (tam idrar incelemesi, potasyum, sodyum, klor, BUN, kreatinin, ürik asit, EKG) yapılmalıdır.

Komplike olan hastalar ise (Kalp yetmezliği, Diyabet vb) 3 ayda bir bu değerlendirmeleri yaptırmalıdırlar.

Hastaya ilacının düzenli kullanımı ve yaşam biçimi değişiklikleri hatırlatılmalıdır. Yapılan çalışmalarda hastanın ilacını düzenli olarak alması büyük ölçüde hekimin hastaya hastalığını, hastalığının sonuçlarını ve tedaviyi anlaşılır biçimde anlatmasına bağlıdır, bu nedenle hastanın bilgilendirilmesi büyük önem taşır.

Sevk Ölçütleri
  • Üç ilaca rağmen kontrol edilemeyen hipertansiyon vakaları
  • Intravenöz tedavi gerektiren hipertansif acil durumlar
  • Gebelikte ortaya çıkmış hipertansiyon vakaları
  • Çocukluk çağındaki hipertansiyon vakaları
  • Ağır hedef organ hasarı ya da klinik sorunlarla seyreden hipertansiyon vakaları
  • Sekonder hipertansiyon şüphesi olan hastalar sevk

 

Kaynaklar
  1. 1999 World Health Organization- International Society of Hypertension Guidelines for the Management of Journal of Hypertension 1999;17:151-83.
  2. The Seventh Report of the Joint National Committee on Detection, Evaluation and Treatment of High Blood Pressure (JNC-VII). JAMA 2003;287;2560-2572.
  3. The sixth report of the Joint National Committee on Detection, Evaluation and Treatment of High Blood Pressure (JNC-VI). Arch Intern Med 1997;152: 2413-46.
  4. The Treatment of Hypertension in Adult Patients with Diabetes, Diabetes Care 2002;25:134-47.
  5. STOP Hypertension 2, Lancet 1999;354:1751-56.
  6. Heart Outcomes Prevention Evaluation (HOPE) Study, NEJM 2000;342:145-53.
  7. Onat A, TekHarf Çalışması, Türk Erişkinlerinde Kalp Sağlığı, Risk Profili ve Kalp Hastalığı, Istanbul: Ohan Matbaacılık, 2000.
  8. American Diabetes Treatment of Hypertension in Adults with Diabetes, Diabetes Care 2002;25, 71-73.
  9. Sağlık Bakanlığı Tanı ve Tedavi Rehberi 2003
google play app store