fbpx
cpm_inboxCount

yazar adı gereklidir!

göster şifre gereklidir!

şifreni mi unuttun?

yazar adı gereklidir!

e-mail gereklidir!

göster parola gereklidir!

8 + 9 =

şifrenizi mi unuttunuz? Endişelenmeyin! Aşağıdaki bölgeden şifrenizi sıfırlayabilirsiniz!

e-posta gereklidir!

girişe dön

kapat

Obezite Nedir? Obezite Tanı ve Tedavisi

Blinmelidir ki Obezite bir hastalıktır. Vücut yağ miktarının artışıyla tanımlanır, metabolik ve damarsal morbidite açısından risk faktörü oluşturur.

Obezite, primer (eksojen) ve sekonder (metabolik, genetik, iyatrojenik) olarak ikiye ayrılır ve metabolik sendromun en önemli ögesidir. Primer obezite nedenleri, hareketsiz (sedanter) yaşam tarzı ve aşırı kalori alımıdır.

Obezite prevalansı Dünya’da %30, Türkiye’de kadınlarda %29-46, erkeklerde %13-16’dır. Ülkemizde kilo artışının en hızlı olduğu dönem 30-40 yaş arasıdır.

Obezlerde aşağıdaki hastalıkların görülme olasılığı artar:

  • Diabetes mellitus
  • Koroner kalp hastalığı
  • Hiperlipidemi
  • Hipertansiyon
  • Inme (stroke)
  • Diğer hastalıklar: Osteoartrit, safra taşı, uyku apnesi, kanser (erkekte kolon ve prostat; kadında meme, uterus ve mesane)

Kırk beş yaş üstü erkekler, menopozdaki kadınlar, sigara içenler, sedanter yaşam sürenler, ailelerinde hipertansiyon, kalp-damar hastalığı, diabetes mellitus olanlar bu hastalıklar açısından risk altındadır.

Çocukluk çağı, özellikle adolesan çağı obezitesi genellikle erişkin yaşta da sürer. Çocukluk obezitesi tanı ve tedavisi, erişkin çağdaki kronik hastalıkları önleme açısından çok önemlidir.

Obezite Tanısı

Obezite tanısı için antropometrik ölçümler yeterlidir.

  • Vücut kitle indeksi (VKI) en sık ve güvenilir olarak kullanılan ölçüttür:

VKI = Vücut ağırlığı (kg) / Boy

2 (m 2) VKI’nin 30 kg/m 2 ve üstünde olması obezite olarak kabul edilir.

Risk altındaki kişilerde VKI ³27 kg/m2 olması obezite kabul edilmelidir. Çocuklarda ise VKI’nin yaşa ve cinsiyete göre 95. persentilin üstünde olması obezite kabul edilir (Tablo 1).

  • Bel çevresi ölçümü vücuttaki yağ dağılımının saptanmasında kullanılır.

Bel çevresinin erkeklerde >102 cm, kadınlarda >88 cm olması abdominal obezite olarak değerlendirilir ve kardiyovasküler risk göstergesi kabul edilir. Bu değerler gebeler için geçerli değildir.

Obezite Ayırıcı tanı

Endokrin (hipotiroidi, Cushing sendromu, insülinoma, polikistik over sendromu, erkekte hipogonadizm), genetik nedenler ve ilaç kullanımı düşünülmelidir.

Laboratuvar

Olanak varsa, açlık ve tokluk kan şekeri, serum lipidleri (trigliserid, total kolesterol, LDL-kolesterol, HDL-kolesterol) değerlendirilmelidir.

Obezite Tedavisi

Amaç, hasta için kabul edilebilir, gerçekçi bir kilo kaybı hedeflenerek, obeziteye ilişkin morbidite ve mortalite riskini azaltmak ve yaşam kalitesini yükseltmektir. Vücut ağırlığının 6 aylık dönemde %10 azalması obezitenin yol açtığı hastalıkların önlenmesinde önemli yarar sağlar.

1.Diyet

Diyetle haftada ortalama 500 gram kilo kaybı beklenir. Bu amaçla, düşük kalorili dengeli diyetler planlanmalıdır. Pratik yaklaşım olarak, kadınlar için 1.200 kcal/gün, erkekler için 1.400 kcal/gün orta derecede düşük kalorili diyet önerilebilir.

  • Diyet bileşimi %20-30 yağ, %15 protein ve %55-60 karbonhidrattan oluşmalıdır.
  • Diyet yüksek lif oranı içermeli, doymuş yağ oranı azaltılmalı ve değişime olanak sağlanmalıdır.
  • Diyetin öğünleri sık, miktarları az olmalı, sosyoekonomik koşullara uygun ve yaşam boyu uygulanabilir olmalıdır.
  • Kısa süreli, dengesiz ya da çok düşük kalorili diyetlerden kaçınmalıdır.
  1. Egzersiz

Egzersiz hastanın cinsiyeti, yaşı ve mevcut risk faktörlerine göre ayarlanmalıdır. Yürüyüş, güvenli ve kolay uygulanabilir olduğundan herkese önerilebilir. Günde 10 dakika olarak başlayıp haftada en az 5 gün 30-45 dakikaya çıkacak şekilde arttırılmalıdır.

3. Davranış değişikliği

Hastanın yaşam şekli ve beslenme alışkanlıklarında kalıcı değişiklikler sağlanmaya çalışılır. Besin maddelerinin sağlıklı hazırlanış şekilleri önerilir.

Çocukluk çaǧında obezite tedavisi

  • Mutlaka ailenin beslenme alışkanlığı değiştirilmelidir.
  • Iki yaş altındaki çocuklarda, motor gelişme geriliği yoksa kilo kaybı amaçlanmamalıdır.
  • Iki-yedi yaş arası çocuklarda amaç kilonun korunmasıdır. Ancak çocuk çok hızlı kilo almışsa ya da ailede başka obez bireyler varsa, ayda en fazla 500 gram ağırlık azalması sağlanmalıdır.
  • Yedi yaşından büyük çocukların haftada 0,5-1 kg kaybetmesi sağlanmalıdır.
Sevk
  • Diyet ve egzersiz tedavisine rağmen kilo kaybının olmaması
  • Stabil olmayan veya yeni ortaya çıkmış ek hastalıkların varlığı
  • Sekonder obezite
  • Hedeflenenden çok kilo kaybı
  • Yeme alışkanlıkları ve gerçekçi olmayan nedenlerle tedaviye uymama (psikotik hastalar) durumlarında hasta sevk edilmelidir.
Çocukluk çaǧında, obez çocukta kabızlık varsa hipotiroidi; mental retardasyon, gelişme geriliǧi ve minör malformasyonlar varsa genetik bazı sendromlar açısından çocuk sevk edilmelidir.

Obezite’de İzlem

  • Ayda bir kez, mümkünse aynı tartı ile, ağırlık izlemi
  • Diyetle ilgili eğitim Beklenen ölçüde kilo kaybı yoksa eğitim tekrarlanmalıdır.
  • Beklenenden (3 ayda vücut ağırlığının %10’undan) çok kilo kaybı varsa hasta katabolizma açısından dikkatle ve daha sık aralıklarla
  • Kan basıncı izlemi yapılmalıdır.

Tablo 1. Çocuklarda yaşa ve cinsiyete göre VKI persentilleri

Çocuklarda yaşa ve cinsiyete göre VKI persentilleri

Tablo 2. Günlük enerji gereksinimine göre besin gruplarının tüketilmesi önerilen porsiyon sayıları

Günlük enerji gereksinimine göre besin gruplarının tüketilmesi önerilen porsiyon sayıları

Besin gruplarının porsiyon miktar ve içerikleri için Sağlık Bakanlığı’nın Toplumun Beslenmede Bilinçlendirilmesi adlı eğitim materyaline başvurulabilir.

*SIGN obezite kılavuzundan aktarılmıştır.

Kaynaklar

  1. Clinical Guidelines on the Identification, Evaluation and Treatment of Overweight and Obesity in The Evidence Report. NIH Publication No. 98-4083, 1999.
  2. Onat TEKHARF (Türk Erişkinlerde Kalp Sağlığı, Risk Profili ve Kalp Hastalığı) Istanbul, 2000.
  3. Hatemi H, Turan N, Arık N, Yumuk Türkiye Obezite ve Hipertansiyon Tarama Sonuçları (TOHTA). Endokrinolojide Yönelişler 2000;11 (Ek 1).
  4. Alikaşifoglu A, Yordam Obezitenin Tanımı ve Prevalansı. Katkı 2000:21:475-81.
  5. Hellerstein MK, Parks Obesity and Overweight. Greenspan FS, Gardner DG, ed. Basic and Clinical Endocrinology, 6th ed. McGraw-Hill, 2001.
  6. Ulusal Obezite Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, 1999.
  7. Whitaker RC, Wright JA, Pepe MS, Siedel KD, Diettz Predicting Obesity in Young Adulthood from Childhood and Parental Obesity. N Eng J Med. 1997:337;869-73.
  8. Dietz Chilhood Obesity. Prevention and Treatment of Childhood Obesity. Acad Sci. 1993:699:47- 54.
  9. Scottish Intercollegiate Guidelines Network (SIGN). Obesity in A National Clinical Guideline. Pilot Edition. SIGN Publication No 8,1996.
  10. Sağlık Bakanlığı Birinci Basamağa Yönelik Tanı ve Tedavi Rehberi 2003
google play app store